แรงงานลาวทำงานเกินประเภทงาน มีโทษไหม นายจ้างผิดหรือไม่ 2025

คู่มือเข้าใจง่ายสำหรับนายจ้างคนไทย

ปัญหา แรงงานลาวทำงานไม่ตรงกับประเภทงานที่ขออนุญาต เกิดขึ้นบ่อยมากในชีวิตจริง โดยเฉพาะงานบ้าน งานทั่วไป หรือกิจการขนาดเล็ก นายจ้างหลายคนมองว่าเป็นเรื่องเล็ก เช่น ให้ช่วยงานอื่นชั่วคราว หรือช่วยแทนคนขาด แต่ในทางเอกสารแล้ว เรื่องนี้ มีความเสี่ยงทางกฎหมาย หากทำไม่ถูกต้อง

บทความนี้จะอธิบายแบบตรงไปตรงมา ว่า
“ทำงานเกินประเภทงาน” คืออะไร
ใครผิด โทษมีแค่ไหน
และควรป้องกันหรือแก้ไขอย่างไรในปี 2025

ประเภทงานของแรงงานลาว หมายถึงอะไร

คำว่า ประเภทงาน คือ

งานที่ระบุไว้ในเอกสารอนุญาตทำงาน
ระบุชัดว่าแรงงานทำ “งานอะไร”
ทำ “ที่ไหน” และ “ลักษณะงานแบบใด”

ตัวอย่างประเภทงาน

แม่บ้าน / งานบ้าน
ดูแลผู้สูงอายุ
งานก่อสร้าง
งานโรงงาน
งานบริการทั่วไป

เอกสารจะระบุไว้ชัด
แรงงานมีสิทธิทำได้แค่งานที่ระบุไว้เท่านั้น

กรณีใดบ้างที่ถือว่า “ทำงานเกินประเภทงาน”

การทำงานเกินประเภทงาน
ไม่ได้หมายถึงแค่เปลี่ยนอาชีพใหญ่ ๆ เท่านั้น
แม้เปลี่ยนหน้าที่เล็กน้อยก็เข้าข่ายได้

ตัวอย่างที่ถือว่า “เกินประเภทงาน”

ขออนุญาตเป็น แม่บ้าน
แต่ให้ไปช่วยขายของหน้าร้าน
ขออนุญาตเป็น ดูแลผู้สูงอายุ
แต่ให้ทำความสะอาดร้านหรือโกดัง
ขออนุญาตเป็น งานก่อสร้าง
แต่ให้ไปขับรถส่งของ
ทำงานให้ นายจ้างคนอื่น นอกเหนือจากที่ขอไว้
เปลี่ยนสถานที่ทำงานถาวร โดยไม่แจ้ง

ตัวอย่างที่คนมักเข้าใจผิด

“ช่วยแป๊บเดียว”
“ทำแทนกันชั่วคราว”
“ไม่ได้เงินเพิ่ม ไม่น่าผิด”

ในทางเอกสาร
ทำ = ผิดเงื่อนไข ไม่ว่าชั่วคราวหรือถาวร

นายจ้างมีความผิดหรือไม่

คำตอบคือ
มีความผิดได้

เพราะนายจ้างคือ

ผู้จัดให้มีการทำงาน
ผู้ควบคุมลักษณะงานของแรงงาน

ถ้านายจ้าง

สั่งให้ทำงานนอกเหนือจากที่ขอไว้
รู้เห็นแต่ไม่ห้าม
ปล่อยให้ทำงานผิดประเภทต่อเนื่อง

ถือว่า นายจ้างมีส่วนรับผิด

แรงงานลาวมีความผิดหรือไม่

แรงงานลาวเองก็ มีความผิดได้เช่นกัน

กรณีที่แรงงาน

รู้ว่าเป็นงานที่ไม่ได้รับอนุญาต
ยินยอมทำงานอื่นโดยไม่แจ้ง
ทำงานให้นายจ้างอื่น

จะถือว่า

ทำงานผิดเงื่อนไข
ใช้เอกสารไม่ตรงกับความจริง

สรุปคือ
ผิดทั้งสองฝ่ายได้พร้อมกัน

โทษและค่าปรับที่อาจเกิดขึ้น

บทลงโทษขึ้นอยู่กับกรณี ความถี่ และดุลพินิจเจ้าหน้าที่

โทษฝั่งนายจ้าง (โดยทั่วไป)

ค่าปรับเป็นเงิน
เสี่ยงถูกตรวจเข้มในอนาคต
มีปัญหาเวลาขอเอกสารแรงงานใหม่

โทษฝั่งแรงงาน

ปรับเงิน
ถูกเพ่งเล็งด้านเอกสาร
อาจกระทบการต่อวีซ่าหรือใบอนุญาตทำงาน

โดยมากค่าปรับจะอยู่ในระดับ หลักพันถึงหลักหมื่นบาท
ขึ้นกับสถานการณ์จริง

ตัวอย่างกรณีที่พบบ่อยในชีวิตจริง

กรณีที่ 1: ให้ช่วยงานอื่นชั่วคราว

แม่บ้านช่วยดูร้าน 2–3 วัน
เจ้าหน้าที่ตรวจพบ
➡️ ถือว่าทำงานเกินประเภท

กรณีที่ 2: ทำงานหลายหน้าที่

ดูแลผู้สูงอายุ + ทำอาหารร้าน
➡️ ถ้าไม่ได้ขอไว้ตั้งแต่แรก = เสี่ยง

กรณีที่ 3: ช่วยงานญาติ

แรงงานไปช่วยร้านญาตินายจ้าง
➡️ ถือว่าทำงานให้นายจ้างอื่น

วิธีแก้ไขหรือป้องกันไม่ให้ผิดกฎหมาย

วิธีป้องกันที่ดีที่สุด

วางแผนงานให้ตรงกับประเภทที่ขอ
ไม่สั่งงานนอกเหนือจากที่ระบุ
ถ้างานเปลี่ยน → ตรวจสอบก่อนทำ
เก็บเอกสารไว้ให้ครบ

ถ้าจำเป็นต้องเปลี่ยนงานจริง ๆ

ปรึกษาหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อน
ดำเนินการปรับเอกสารให้ถูกต้อง
อย่าให้เริ่มทำงานใหม่ก่อนเอกสารเรียบร้อย

หน่วยงานที่ดูแลเรื่องนี้โดยตรงคือ
กรมการจัดหางาน

ถ้าถูกตรวจพบแล้ว ควรทำอย่างไร

ถ้าเกิดการตรวจพบขึ้นมาแล้ว

สิ่งที่ควรทำ

อย่าโต้เถียงหรือปกปิด
ให้ข้อมูลตรงตามความจริง
แสดงความตั้งใจแก้ไข
ดำเนินการปรับเอกสารตามคำแนะนำ

สิ่งที่ไม่ควรทำ

อ้างว่า “ไม่รู้กฎหมาย”
ให้แรงงานหลบหนี
ปล่อยให้ทำงานผิดต่อไป

การให้ความร่วมมือ
มักช่วยลดความรุนแรงของปัญหาได้

หน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการตรวจ

การตรวจอาจมาจากหลายฝ่าย เช่น

หน่วยงานด้านแรงงาน
สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง
เจ้าหน้าที่ตรวจแรงงานในพื้นที่

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

1) ให้แรงงานช่วยงานอื่นแค่วันเดียว ผิดไหม

ผิดได้
แม้จะชั่วคราวก็ตาม

2) งานใกล้เคียง ถือว่าไม่ผิดหรือเปล่า

ไม่เสมอ
ต้องดูว่าระบุไว้ในเอกสารหรือไม่

3) นายจ้างไม่รู้ แรงงานทำเอง นายจ้างผิดไหม

ถ้ารู้ภายหลังแล้วยังปล่อย
นายจ้างยังมีความเสี่ยง

4) แก้ไขย้อนหลังได้ไหม

บางกรณีทำได้
แต่ต้องหยุดการทำงานผิดก่อน

5) ถ้าไม่เคยโดนตรวจ จะปลอดภัยไหม

ไม่แน่นอน
การตรวจอาจเกิดขึ้นได้ตลอดเวลา

สรุป

เรื่อง แรงงานลาวทำงานเกินประเภทงาน
เป็นเรื่องที่ดูเล็ก แต่ผลกระทบไม่เล็ก

สิ่งที่นายจ้างควรจำ

งานต้องตรงกับที่ขอไว้
ชั่วคราวก็ผิดได้
ผิดได้ทั้งนายจ้างและแรงงาน
ป้องกันง่ายกว่าแก้ไข

ถ้าจัดการเอกสารให้ตรง
→ ไม่มีปัญหาย้อนหลัง
→ นายจ้างสบายใจ
→ แรงงานทำงานได้ยาว